بسیاری از افرادی که برای جراحی بینی اقدام می کنند، تمرکز اصلی خود را روی روز عمل و نتیجه نهایی می گذارند؛ در حالی که دوره نقاهت و مراقبت های بعد از عمل بینی همان مرحله ای است که کیفیت نتیجه را تثبیت می کند. واقعیت این است که حتی یک جراحی دقیق و اصولی نیز بدون رعایت مراقبت های صحیح، می تواند با تورم طولانی مدت، تاخیر در ترمیم یا نارضایتی از فرم نهایی همراه شود. به همین دلیل، آگاهی از آنچه بعد از عمل انتظار شما را می کشد، به اندازه خود جراحی اهمیت دارد. دوره نقاهت بعد از عمل بینی فقط به چند روز استراحت خلاصه نمی شود. نحوه خوابیدن، تغذیه، مصرف داروها، شستشوی بینی، زمان بازگشت به کار و حتی رفتارهای ساده روزمره، همگی در روند کاهش ورم و شکل گیری فرم نهایی بینی نقش دارند. بسیاری از نگرانی هایی که بیماران در هفته های اول تجربه می کنند، در صورتی که شناخت درستی از روند طبیعی بهبودی داشته باشند، قابل مدیریت و پیش بینی است. اگر قصد جراحی دارید یا به تازگی عمل کرده اید و می خواهید بدانید در دوره نقاهت دقیقا باید چه کارهایی انجام دهید و از چه مواردی پرهیز کنید، ادامه این مطلب می تواند راهنمای مطمئنی برای شما باشد.
آیا دوره نقاهت عمل بینی سخت است؟
پاسخ کوتاه این است: نه، اما نیاز به صبوری و مراقبت دارد. دوره نقاهت برای بیشتر افراد آن قدر سخت نیست که غیرقابل تحمل باشد، اما بدون شک با محدودیت هایی همراه است. در روزهای اول، تورم صورت، کبودی اطراف چشم، گرفتگی بینی، تنفس دهانی، احساس سنگینی در صورت و کمی بی حالی کاملا طبیعی است. این علائم ممکن است برای بعضی افراد آزاردهنده باشد، اما معمولا با درد شدید همراه نیست. بیشتر بیماران درد را خفیف تا متوسط توصیف می کنند و با داروهای تجویز شده به خوبی کنترل می شود.
سختی این دوره بیشتر از جنس مراقبت و رعایت است تا درد و رنج شدید. برای مثال، شما باید به نحوه خوابیدن، غذا خوردن، شستن صورت، مصرف داروها، جلوگیری از ضربه و حتی عطسه کردن دقت کنید. همین جزئیات کوچک هستند که باعث می شوند روند ترمیم بهتر پیش برود و فرم نهایی بینی آسیب نبیند. میزان سختی نقاهت عمل بینی به چند عامل هم بستگی دارد:
- نوع جراحی بینی، استخوانی یا گوشتی
- میزان تغییراتی که در ساختار بینی انجام شده
- وضعیت پوست و بافت بینی
- سن و شرایط بدنی فرد
- میزان پایبندی بیمار به مراقبت ها
برای مثال، فردی که جراحی وسیع تری داشته، معمولا تورم بیشتری را تجربه می کند. یا کسی که از همان روزهای اول توصیه های بهترین جراح بینی لاهیجان را جدی نمی گیرد، ممکن است با طولانی شدن ورم یا اختلال در روند ترمیم روبه رو شود.
نکته مهم این است که نتیجه عمل بینی در همان هفته اول مشخص نمی شود. خیلی از نگرانی های بیماران در روزهای ابتدایی، به دلیل تورم و التهاب طبیعی بافت هاست. بنابراین اگر بینی در روزهای اول بزرگ، نامتقارن یا خیلی متورم به نظر می رسد، لزوما به معنای نتیجه نامطلوب نیست. در اغلب موارد، ظاهر بینی به تدریج و طی ماه های بعد بهتر می شود.
مراحل نقاهت بعد از جراحی بینی به چه صورت است؟
آشنایی با روند طبیعی ترمیم، باعث می شود انتظارات واقع بینانه تری از بهبودی داشته باشید. مراقبت های بعد از عمل بینی در هر مرحله اهمیت خاص خود را دارد و بدن نیز در هر بازه زمانی واکنش متفاوتی نشان می دهد.
24 ساعت اول بعد از عمل
در شبانه روز اول، بینی و صورت در بیشترین حالت التهاب اولیه قرار دارند. ممکن است از بینی ترشحات خونی خفیف داشته باشید، دهان تان خشک شود و به دلیل تامپون یا ورم داخلی، تنفس از راه بینی دشوار باشد. در این مرحله، استراحت کافی، بالا نگه داشتن سر و استفاده صحیح از داروها بسیار مهم است.
2 تا 7 روز اول پس از جراحی
در این بازه، تورم و کبودی معمولا به اوج می رسد و سپس به تدریج کمتر می شود. اطراف چشم ها ممکن است کبود یا زردرنگ شود که طبیعی است. بیشتر بیماران در این مدت احساس می کنند بینی گرفته است و بویایی و چشایی شان کمی تغییر کرده. این حالت موقتی است و معمولا با کاهش التهاب بهتر می شود.
هفته اول تا دوم بعد از رینوپلاستی
معمولا در پایان هفته اول، اسپلینت یا گچ بینی توسط پزشک برداشته می شود. در این زمان، بسیاری از افراد تصور می کنند بینی هنوز بزرگ تر از حد انتظار است؛ در حالی که بخش زیادی از این ظاهر به خاطر ورم است. بعد از برداشتن گچ، فرد از نظر ظاهری بهتر می شود و تا حدی می تواند به فعالیت های سبک و اجتماعی برگردد.
هفته دوم تا چهارم پس از عمل
در این مرحله، کبودی ها اغلب از بین رفته اند و بخش قابل توجهی از تورم صورت کاهش پیدا کرده است. با این حال، نوک بینی هنوز ممکن است سفت، متورم یا بی حس باشد. بسیاری از بیماران در این بازه احساس می کنند به زندگی عادی برگشته اند، اما نباید فراموش کرد که بینی هنوز در حال ترمیم است و نسبت به فشار و ضربه حساسیت دارد.
ماه اول تا سوم بعد از جراحی
فرم بینی به مرور طبیعی تر می شود. تنفس نیز معمولا بهتر از هفته های اول خواهد بود. اگر بینی گوشتی باشد، ممکن است ورم مخصوصا در نوک بینی مدت بیشتری باقی بماند. در این دوره، نتیجه عمل بهتر دیده می شود اما هنوز نهایی نیست.
6 ماه تا یک سال
نتیجه نهایی جراحی بینی معمولا در این بازه ارزیابی می شود. در برخی بینی ها، مخصوصا بینی های گوشتی یا جراحی های ترمیمی، کاهش کامل ورم حتی بیشتر از یک سال زمان می برد. بنابراین صبر، بخش مهمی از نقاهت عمل بینی است.
مراقبت های شب اول بعد از عمل بینی
شب اول بعد از عمل، یکی از مهم ترین بخش های مراقبت های بعد از عمل بینی است. بسیاری از بیماران به دلیل ناآشنایی با شرایط این شب، دچار اضطراب می شوند. در حالی که با رعایت چند نکته ساده می توان این ساعات را راحت تر و ایمن تر پشت سر گذاشت.
- سر را بالاتر از بدن قرار دهید: در زمان استراحت و خواب، بهتر است سر حدود 30 تا 45 درجه بالاتر از بدن باشد. این کار به کاهش ورم و جلوگیری از تشدید خونریزی کمک می کند. استفاده از دو بالش یا بالش طبی می تواند مفید باشد. خوابیدن به پهلو یا روی شکم در این شب اصلا توصیه نمی شود.
- کمپرس سرد را جدی بگیرید: اگر پزشک اجازه داده باشد، گذاشتن کمپرس سرد روی گونه ها و اطراف چشم ها در 24 تا 48 ساعت اول می تواند تورم و کبودی را کمتر کند. کمپرس نباید مستقیم روی بینی قرار بگیرد، چون ممکن است به ساختار آن فشار وارد کند.
- داروها را دقیق مصرف کنید: داروهای تجویز شده مثل آنتی بیوتیک، مسکن یا داروهای ضدالتهاب باید دقیقا طبق دستور مصرف شوند. حذف خودسرانه دارو یا مصرف بیش از حد آن می تواند مشکل ساز شود. اگر تهوع دارید، بهتر است این موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
- ترشح خفیف را طبیعی بدانید: خونابه یا ترشح خفیف از بینی در شب اول معمولا طبیعی است. برای همین پزشک ممکن است یک گاز کوچک زیر بینی قرار دهد. اگر ترشح شدید یا مداوم شد، باید با پزشک تماس بگیرید.
- آب و غذا را با احتیاط مصرف کنید: در ساعات اول بهتر است از مایعات و غذاهای نرم استفاده کنید. غذاهای خیلی داغ، خیلی شور یا سفت مناسب نیستند. جویدن شدید می تواند در ناحیه صورت احساس ناراحتی ایجاد کند. مصرف آب کافی به کاهش خشکی دهان و بهبود عمومی بدن کمک می کند.
- از فین کردن و دستکاری بینی خودداری کنید: احساس گرفتگی بینی در شب اول طبیعی است، اما به هیچ وجه نباید بینی را فشار دهید، دستکاری کنید یا فین کنید. این کار ممکن است باعث خونریزی یا آسیب به بافت های تازه جراحی شده شود.
- تنها نمانید: بهتر است در شب اول یک همراه کنار شما باشد. وجود همراه هم از نظر روحی آرامش بخش است و هم اگر مشکلی مثل سرگیجه، تهوع شدید یا خونریزی غیرعادی پیش بیاید، می تواند کمک کننده باشد.
کارهای ممنوع بعد از عمل بینی
دانستن اینکه چه کارهایی را نباید انجام دهید، به اندازه دانستن مراقبت ها مهم است. بعضی عادت های ساده روزمره می توانند روند ترمیم را مختل کنند یا حتی روی فرم نهایی بینی اثر بگذارند. در ادامه مهم ترین ممنوعیت ها را مرور می کنیم.
- فین کردن: یکی از مهم ترین ممنوعیت ها بعد از جراحی بینی، فین کردن است. فشار ناشی از این کار می تواند باعث خونریزی، افزایش تورم یا آسیب به بافت های داخلی بینی شود. اگر احساس گرفتگی دارید، فقط از سرم شست و شو یا روش توصیه شده پزشک استفاده کنید.
- پایین نگه داشتن طولانی مدت سر: خم شدن زیاد، برداشتن اجسام سنگین یا پایین نگه داشتن طولانی مدت سر می تواند فشار خون ناحیه صورت را بالا ببرد و تورم را بیشتر کند. در هفته های اول، این موضوع را باید جدی بگیرید.
- خوابیدن به پهلو یا روی شکم: فشار مستقیم به بینی در دوران ترمیم، می تواند نتیجه عمل را تحت تاثیر قرار دهد. بهتر است تا زمانی که پزشک اجازه نداده، فقط به پشت بخوابید.
- فعالیت ورزشی سنگین: دویدن، بدنسازی، شنا، ورزش های هوازی شدید و هر فعالیتی که ضربان قلب را بالا ببرد، در هفته های ابتدایی ممنوع است. این کارها می توانند باعث افزایش تورم و خونریزی شوند. بازگشت به ورزش باید با نظر پزشک و مرحله به مرحله انجام شود.
- استفاده از عینک بدون اجازه پزشک: عینک طبی یا آفتابی اگر روی بینی فشار وارد کند، ممکن است در روند شکل گیری استخوان و بافت اثر بگذارد. در بعضی موارد، پزشک روش خاصی برای استفاده موقت از عینک پیشنهاد می دهد.
- مصرف سیگار و قلیان: نیکوتین و دود، خون رسانی به بافت ها را مختل می کنند و روند ترمیم را کند می سازند. همچنین احتمال عفونت و تاخیر در بهبود زخم را افزایش می دهند. این موضوع یکی از مهم ترین موارد در مراقبت های بعد از عمل بینی است که متاسفانه بعضی بیماران آن را دست کم می گیرند.
- قرار گرفتن در گرمای شدید: سونا، حمام خیلی داغ، آفتاب شدید و محیط های بسیار گرم می توانند تورم را بیشتر کنند. در هفته های اول، بهتر است از این شرایط دوری کنید و از پوست صورت و بینی در برابر نور مستقیم خورشید محافظت شود.
- خوردن غذاهای خیلی سفت: جویدن غذاهای سفت و حجیم در روزهای ابتدایی می تواند باعث فشار غیرمستقیم به صورت شود. بهتر است از غذاهای نرم، سبک و کم نمک استفاده کنید.
- دستکاری چسب یا اسپلینت بینی: چسب بینی یا اسپلینت باید طبق نظر پزشک برداشته یا تعویض شود. دستکاری خودسرانه آن می تواند نتیجه جراحی را تحت تاثیر قرار دهد.
